Páginas del blog Ría de Ribadeo

jueves, 27 de septiembre de 2018

Subida ó Pico Mustallar (Lugo - Os Ancares)

Si no mes de agosto subín o pico Capeloso, no Courel, esta vez tocoulle ó Mustallar, nos Ancares. Cos seus 1.934 m. , trátase da cima máis alta da provincia de Lugo. Desde que subira a Pena Trevinca anos atrás, o teito de Galicia con 2.127 m., parecíame que subir o Mustallar era algo que me quedaba pendente. E tocou por fin facelo.

Foi o 15 de setembro, nunha espléndida xornada de sol e calor, acompañado de novo pola miña irmá Carmen, a quen ando metendo nas miñas andainas montañeiras ultimamente. Fixemos a subida clásica desde a fermosa aldea de Piornedo, coñecida pola súa gran concentración de pallozas, que os habitantes coidan e conservan en moi boas condicións, a verdade.




Tras cruzar Piornedo deleitándonos con estas fermosas construcións tradicionais, comezamos a ruta. Pártese desde a pequena capela de San Lourenzo, onde hai un panel informativo sobre o percorrido. Aquí deixo unhas fotos da altimetría, mapa e descrición da ruta, que poden ser de utilidade para quen estea buscando información.







O primeiro tramo de ascensión é por unha pista ben marcada, e con bastante pendente, para superar o coñecido como Teso do Campo. Neste tramo pasamos por una fonte, pero nesta época está seca, así que hai que telo en conta. Logo de superar esta primeira pendente, o camiño descende ata o Campo Redondo, unha fermosa pradería de montaña orixinada polo antigo circo glaciar.



Campo Redondo


Por todas partes se aprecia o impresionante traballo que no seu día fixo aquí o glaciar, arrastrando penedos, erosionando o val, e deixando a súa pegada na orografía. Un claro exemplo son as estrías glaciares, marcas provocadas polo rozamento que as rochas arrastradas polo xeo na súa base, provocan sobre as que están no chan:


Estrías glaciares. Ó fondo, o Mustallar.

Tamén o regato Veiga Cimeira pode considerarse unha reminiscencia glaciar. Hoxe en día, e sobre todo nesta época, leva pouca auga. Pero noutrora o seu caudal foi moitísimo máis abundante e rápido, como se aprecia nos numerosos cantos rodados que quedaron á vista en moitas zonas.




Superado o Campo Redondo, e tras outro tramo de pendente, chegamos a outra pequena zona chá, onde están os restos de dúas construcións de antigos pastores, coñecidas como a cabana dos extremeños.





Desde aquí o camiño continúa pouco máis de medio quilometro en lixeira ascensión, ata chegar á parte máis dura da subida. Unha primeira rampla ascende ata a Mallada do Mustallar, coiado situado a 1.699 m. entre os picos de Penalonga e o propio Mustallar. Ó chegar aquí, as vistas son impresionantes. Estamos xusto sobre o límite entre Galicia e León, e fronte a nós, xa en León, ábrese o val do Buria. Á nosa dereita uns profundos barrancos baixan desde o Mustallar ata o val, mentres que á nosa esquerda podemos ver as cimas de Penalonga (1.881 m.) e o Cuíña, que cos seus 1.992 m. é o pico máis alto dos Ancares.






Despois dun pequeno descanso gozando das vistas, hai que continuar a ascensión, enfrontándonos agora ó último tramo, e máis duro, para salvar o desnivel final que nos levará ata os 1.934 metros do Mustallar. Isto é, gañar unha altitude de 235 m., nun percorrido duns 800, o que nos da un desnivel do 29,37%. Neste tramo hai que superar algunha zona de canchal, pero a subida non é complicada (nada que ver co tramo final da ascensión ó Capeloso). E por fin, alcanzamos o teito da provincia de Lugo, o Mustallar.










Na parte final e no cumio coincidimos cun numeroso grupo de sendeiristas chegados desde Arzúa para ascender o pico. Trátase da asociación Ratos Libres, cos que estivemos a falar un anaco.

A volta a Piornedo realizámola polo mesmo camiño. Só salientar, para rematar, que na baixada vimos nun penedo isto que nos pareceu un resto fósil, e que chamou a nosa atención.




Saúdos e ata a próxima.

Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com


miércoles, 12 de septiembre de 2018

Salida nocturna en busca de chotacabras

Finalizando ya el verano, llegó la hora de mi clásica salida vespertina por tierras castellanas. El lugar, el de siempre, uno de los numerosos pinares que salpican la llanura cerealista del norte de Ávila, en la comarca de La Moraña – Tierra de Arévalo. 








  

Y como siempre, el principal objetivo de esta salida era disfrutar un rato observando los chotacabras. Pero antes del ocaso, recorriendo el pinar observé también otras cosas, como un ejemplar de águila imperial, en clara expansión en la comarca. Llevaba un conejo recién cazado con el que huyó volando. Además, entre las ramas se movían pinzones, jilgueros o papamoscas cerrojillos. Y este esqueleto de zorro dejaba constancia de la presencia de esta especie por aquí.






Con la puesta del sol, pronto aparecieron los chotacabras, fieles a su cita y a sus nocturnas costumbres. Pero lo que tampoco ha variado este año es mi incapacidad para lograr sacarles alguna foto medianamente decente. Porque cuando revolotean cerca de mí, resulta imposible hacerlo. Y cuando por fin se posan en alguna rama cercana, la escasez de luz impide enfocarlos bien, así que ni con flash ni sin él logro una foto en condiciones. Así que otro año más, os dejo estas birrias de instantáneas, por no dejar el artículo vacío.






El paseo finalizó cuando se hizo completamente de noche y después de quedarme un rato observando las estrellas, otra de mis aficiones. Además, escuché también con claridad, al igual que el año pasado, un ejemplar de búho real, con su rítmico y característico “buuuhu...”.



Saludos y hasta la próxima.

Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

sábado, 1 de septiembre de 2018

Aguias pescadoras na ría, e pouco máis


Este verán non saín moito a paxarear por Ribadeo, pero así e todo, algunha visita pola costa e pola ría sí que fixen. Estas fotos son dunha mañá de finais de agosto con moita néboa, como acontece a miúdo nesta época na Mariña de Lugo, cando os ventos están calmos e a humidade se condensa na costa. Comecei botando unha ollada por Rinlo, onde a charca da piscifactoría está baixo mínimos. Apenas unha garza real (Ardea cinerea) nun prado colindante, e pouco máis. 




 
Así que me acheguei logo ata Piñeira, á Punta do Corvo. Por alí se movían coma sempre as gaivotas e os corvos mariños cristados (Phalacrocorax aristotelis). 




 
E visto o tranquila que estaba a cousa na costa, dalí fun para a ría, xa que uns días antes Carlos Sanjurjo avisárame de que as aguias pescadoras xa estaban aquí. Primeiro pasei pola enseada da Lieira, onde había tamén pouco que ver: lavancos (Anas plathyrynchos), garzas reais (Ardea cinerea), garzotas (Egretta Garzetta), corvo mariño grande (Phalacrocorax carbo), gaivota chorona (Chroicocephalus ridibundus), gaivota patiamarela (Larus michahellis) e gaivota escura (Larus fuscus). 




 
No tesón, ademáis de gaivotas e corvos mariños, había tamén dous lampareiros (Haematopus ostralegus). 




 
E por último, no Muro de Lamas, estaba unha das pescadoras (Pandion haliaetus). Deduzo que sería Virgilia, porque se trata do seu pousadoiro favorito. Por alí andaban tamén un grupo duns 30 mazaricos (Numenius arquata). 




 
Haberá que agardar aínda unhas cantas semanas para que a ría comece a mostrar máis movemento. 

Saúdos e ata a próxima. 

Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

martes, 28 de agosto de 2018

Subida ó Pico Capeloso (O Courel)

Sempre que vou camiño de Madrid, ó atravesar O Courel pola A-6, na fronteira entre Galicia e León, hai un pico que chama poderosamente a miña atención. Trátase do Pico Capeloso, que a pesares de non ser excesivamente alto (preto de 1.600 mts.), si que ten unha silueta impresionante. Isto débese a que desde As Ferrerías, “Las Herrerías” para os carteis, divísase un fermoso cordal que ascende casi 1.000 mts. de desnivel. Aclaro o de “As Ferrerías” porque como puiden comprobar in situ, nas aldeas galegas veciñas chámaselle así. Pois ben, dita silueta, como comentaba, resultou sempre coma un imán para os meus ollos, e desde as primeiras veces que o observei, sempre tiven a ilusión de ascender. 

Á esquerda, no inicio da ruta, As Ferrerías. Logo o cordal de ascensión, e o Pico Capeloso á dereita.


E si amigos, por fin chegou ese momento. Este verán, aproveitando as vacacións en Ribadeo, achegueime un día ata O Courel disposto a ascender o Capeloso. E fíxeno na compaña da miña irmá Carmen, quen desde que llo propuxen, non o dubidou nin un intre. Así que aló nos presentamos o 13 de agosto, dispostos a alcanzar o noso obxectivo, cousa que como veredes resultou máis complicada do esperado. 



A ascensión fixémola, como comentaba, desde As Ferrerías. Tratábase de seguir o cordal que se observa desde a autovía cando te achegas a esta zona, e que é a vista que me tiña cautivado desde fai tanto tempo. Sen dúbida esta é a cara máis complicada para ascender, xa que en apenas 7 km de percorrido, hai que salvar un desnivel de case 1.000 mts. Así que imaxinade as rampas. Teño subido co clube de montaña picos de bastante máis altitude e dificultade, desde Gredos, pasando pola Sierra de Guadarrama, os Pirineos ou os Picos de Europa. E podo asegurarvos que as rampas do Capeloso son bastante fortes.





Xa desde a saída comezan pronto as fortes rampas, primeiro entre unha frondosa vexetación, entre castiñeiros, faias e carballos, para máis adiante ir desaparecendo e ficando unicamente monte de matogueiras con xestas e vexetación rasa.

Cabe dicir, que en canto a fauna, pouca puidemos observar, pero si que vimos as súas pegadas por todas partes. Coma esta de lobo, se non me confundo. 




Como dicía, a primeira fortísima pendente levounos desde os seiscentos e pouco metros das Ferrerías ata a cima do cordal, preto da Pena do Couso, a 1.007 mts. Aproveito para aclarar que empregarei os topónimos que figuran no Sigpac, aínda que seguramente haberá erros, como sei por experiencia. 



Desde esa cota, seguimos gañando altura polo cortalumes que vai pola corda da montaña, ata unha zona nomeada coma Os Portaloes, na que un camiño rodea lixeiramente a cresta para seguir pola falda. Toda esta ascensión faise por territorio leonés. 







Ó chegar ós 1.252 mts. de altitude, volvemos subir por outro cortalumes, que será o tramo máis complicado. É a chamada Campa da Penada, onde a pendente é tan forte que parece que o sendeiro é case unha escaleira, dando a sensación de ir subindo chanzos. 

Panorámica do cordal ascendido, coas pontes da autovía A-6 ó fondo


En torno ós 1.450 mts de altura, o cortalume finaliza, tendo que facer un pequeno xiro á esquerda para subir monte a través, e chegar así á peor zona de toda a ascensión, e que a piques estivo de impedirnos alcanzar o cumio. É o tramo que marquei en cor púrpura no mapa. Xa puidera ler nalgunhas fontes que esta parte había que facela abríndose camiño entre xestas e vexetación arbustiva, pero non imaxinaba que fora tan complicada. Penso que pola época na que fixemos a ruta, e debido á chuviosísima primavera que tivemos, a vexetación estaba moitísimo máis alta e mesta do que outra xente a encontrou subindo por aquí no outono ou inverno. Así que si alguén decide facer esta ruta en primavera ou verán coma nós, que teña isto en conta, xa que como digo, resultounos moi dificultoso poder superar este tramo. Non hai senda marcada e a vexetación e pendente nalgúns puntos son tan fortes, que non se pode adiviñar nin o camiño a seguir, nin sequera saber con claridade onde está a cima. Os últimos metros tivemos que facelos literalmente por riba das xestas, agarrándonos e subíndonos a elas nalgúns puntos nos que non chegábamos ó chan. Pero por sorte para nós, tras case dúas horas de loita, algúns rasguños, e varias idas e vidas buscando a mellor vía, conseguimos alcanzar o camiño final que leva á cima.  



Aquí a foto de rigor no marco xeodésico, e unha parada para repor forzas no excelente refuxio libre que hai na cima, que por sorte está moi ben coidado. 





A baixada fixémola entrando en Galicia, dando moitísima máis volta, e por tanto con menor desnivel. Ademais, excepto un tramo de cortalumes, todo foi xa por pistas forestais, e incluso algúns tramos asfaltados, non por iso menos fermosos. Esta zona do Courel, como é a Serra da Escrita, mostra nesta época todo o seu verdor, e a auga tampouco falta en regatos e fontes, como puidemos comprobar.  E a sorpresa levámola ó atoparnos coa entrada a unha antiga mina, que supoñemos sería de Wolframio. Lembremos que este mineral foi moi cotizado polos nazis para a fabricación do seu armamento, e as minas galegas foron un dos seus principais fornecedores a nivel mundial. A mina está pouco antes de chegar ás Brañas, onde unha fresquísima fonte nos brindou a súa auga, e un amable paisano as súas indicacións para continuar o camiño, e unhas ricas ameixas para facelo máis doado. 






Desde As Brañas ata a Veiga de Brañas seguimos a estrada asfaltada, para logo coller na antiga escola a estrada que, tamén asfaltada, vai cara a Otero (seguramente Outeiro para os lugareños). Pero nunha curva, onde un marco de pedra de considerables dimensións sirve de novo como aviso de que abandonamos Galicia, deixamos o asfalto e collemos a pista forestal que sae á esquerda e nos levará a Lindoso. 



Desde aquí descendemos en zigzag por un fermoso souto de centenarios castiñeiros que baixa ata o rego da Ribeira. E seguíndoo, ata a pequena poboación de Hospital. Aquí o camiño de Santiago faise presente non só pola cantidade de peregrinos que nos cruzamos, senon tamén pola toponimia, como é o caso desta poboación de Hospital. De aquí ata as Ferrerías son apenas uns minutos, para gozar co frescor do val e o animado dos pequenos negocios rurais e camiñantes de todas as nacionalidades que hai no camiño francés. Un camiño ben diferente do que nós fixemos, pero que para os peregríns terá tamén a súa satisfacción. Similar á que nós tivemos neste fermoso día de verán no que alcanzamos o noso obxectivo, e gozamos non só coa cima, senon con todo o camiño.




Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com