Páginas del blog Ría de Ribadeo

Mostrando entradas con la etiqueta Madrid Río. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Madrid Río. Mostrar todas las entradas

sábado, 1 de abril de 2023

Paseo por Madrid Río

 


Hacía tiempo que no salía a observar aves por el río Manzanares en su tramo más céntrico de Madrid, lo que ahora se conoce como Madrid Río. La última vez fue semanas después del paso de la histórica nevada que dejó la famosa borrasca Filomena sobre la capital. En aquel entonces me encontré una vegetación dañada precisamente por la gran cantidad de nieve caída. Esta vez, sin embargo, lo que hay es una explosión en la vegetación de ribera, impulsada por esta temprana primavera que ha llegado con antelación a finales del mes de marzo. Aunque cada vez sorprenden menos estas anomalías climáticas. Los récords de temperaturas máximas mensuales siguen batiéndose año tras año, y esta por desgracia será la tendencia ahora y en el futuro. Este clima ahora mismo al río le sienta muy bien, como podéis ver en estas fotos. Lo peligroso es que estamos apenas comenzando la primavera. Veremos lo que nos deparan por aquí los próximos meses, en otra sequía que ya se empieza a vislumbrar (ojalá me equivoque).



Pero si la vegetación de ribera presenta este estupendo estado, el río no está tan boyante en lo que a las aves se refiere. Como ya he comentado aquí en anteriores visitas que he hecho al Manzanares desde su "renaturalización", yo personalmente no tengo nada claro que a nivel ornitológico ésta haya supuesto una gran mejoría. Hay especies que prácticamente han desaparecido y para las que antes el río era un lugar de descanso y de alimentación. Me refiero por ejemplo a los centenares de gaviotas que se juntaban aquí (de varias especies y siempre con algunas apariciones muy interesantes), cormoranes, anátidas, etc. Algunos se rasgarán las vestiduras, pero las cosas como son... O al menos, como yo las veo. Para ver a lo que me refiero, podéis echar un vistazo a alguna de mis antiguas entradas, como por ejemplo esta: http://ria-de-ribadeo.blogspot.com/2013/02/vida-en-el-rio-manzanares-o-el-nuevo.html



Aunque no cabe duda de que ahora el río presenta un estado más natural, y la vegetación sirve de refugio a muchas otras especies que antes no tenían este espacio. Pequeños mamímeros, anfibios, insectos, seguro que sus poblaciones locales se han visto favorecidas. También plantas y árboles, por supuesto. Y determinadas especies de aves, como los paseriformes que anidan en los árboles que han surgido por el cauce, también es un mejor ecosistema. En mi opinión, la situación anterior era similar a lo que ocurre con otros pantanos artificiales, en donde a costa de inundar superficie, se transforma el ecosistema, perjudicando a unas especies y favoreciendo a otras. Puede que en su conjunto la "renaturalización" sea positiva, no lo pongo en duda. Pero lo que quiero decir es que no todo son ventajas. Como decía, hay especies de las que ahora ya no se ve ni un sólo ejemplar...


 

Aquí os dejo el listado de las especies de aves observadas, en un paseo entre el Puente del Rey y el Puente de Toledo.


Castellano  /  Nombre científico  /  Galego
Garceta  /  Egretta garzetta  /  Garzota
Garza real  /  Ardea cinerea  /  Garza real
Paloma bravía  /  Columba livia  /  Pomba das rochas
Paloma Torcaz  /  Columba palumbus  /  Pombo torcaz
Cotorra argentina  /  Myiopsitta monachus  /  Cotorra arxentina
Avión roquero  /  Ptyonoprognen rupestris  /  Andoriña dos penedos
Avión común  /  Delichon urbicon  /  Andoriña de cu branco
Pito ibérico  /  Picus sharpei  /  Peto verde
Pico picapinos  /  Dendrocopos major  /  Peto real
Lavandera blanca  /  Motacilla alba  /  Lavandeira branca
Mirlo  /  Turdus merula  /  Merlo
Cetia ruiseñor  /  Cettia cetti  /  Reiseñor da auga - reiseñor bravo
Curruca Capirotada  /  Sylvia atricapilla  /  Papuxa das amoras
Mito  /  Aegithalos caudatus  /  Ferreiriño rabilongo
Carbonero garrapinos  /  Parus ater  /  Ferreiriño negro
Carbonero  /  Parus major  /  Ferreiro abelleiro - ferreiriño real
Agateador común  /  Certhia brachydactyla  /  Gabeador común
Urraca  /  Pica pica  /  Pega
Gorrión  /  Passer domesticus  /  Pardal
Jilguero  /  Carduelis carduelis  /  Xílgaro
Ganso del Nilo  /  Alopochen aegyptiaca  /  Ganso exipcio







 

Como apuntes, y en relación a lo que comentaba al principio, no observé ni una sola gaviota, cormorán o martín pescador, por ejemplo. Impensable antes de la renaturalización. Y muy pocos azulones, en comparación a los que se veían antes. Sin embargo, sí que se ven con mucha facilidad gansos del Nilo, que crían aquí, y cuya expansión es imparable. Forma ya parte de la fauna local, como otras tantas especies exóticas invasoras.

 





Saludos y hasta la próxima.

Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons

Enrique Sampedro Miranda

Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

domingo, 28 de febrero de 2021

Madrid Río "renaturalizado"

Esta semana he ido a dar un paseo por el "renaturalizado" cauce del Manzanares a su paso por la ciudad de Madrid. O como se conoce la zona desde hace años, Madrid Río.


 

 

Al revés que otras veces, hoy voy a comenzar dejando el listado de especies observadas:

Castellano / Nombre científico / Galego
Ánade real / Anas platyrhynchos / Lavanco
Cormorán / Phalacrocorax carbo / Corvo mariño
Garceta / Egretta garzetta / Garzota
Garza real / Ardea cinerea / Garza real
Gallineta / Gallinula chloropus / Galiña de río - galiñola
Gaviota reidora / Chroicocephalus ridibundus / Gaivota chorona
Gaviota sombría / Larus fuscus / Gaivota escura
Gaviota patiamarilla / Larus michahellis / Gaivota patiamarela
Cotorra argentina / Myiopsitta monachus / Cotorra arxentina
Pito real / Picus viridis / Peto verde
Lavandera blanca / Motacilla alba / Lavandeira branca
Petirrojo / Erithacus rubecula / Paporrubio
Colirrojo tizón / Phoenicurus ochruros / Rabirrubio
Mirlo / Turdus merula / Merlo
Cetia ruiseñor / Cettia cetti / Reiseñor da auga - reiseñor bravo
Curruca Capirotada / Sylvia atricapilla / Papuxa das amoras
Reyezuelo listado / Regulus ignicapilla / Estreliña riscada
Mito / Aegithalos caudatus / Ferreiriño rabilongo
Carbonero garrapinos / Parus ater / Ferreiriño negro
Carbonero / Parus major / Ferreiro abelleiro - ferreiriño real
Urraca / Pica pica / Pega
Estornino negro / Sturnus unicolor / Estorniño negro
Gorrión / Passer domesticus / Pardal
Gorrión molinero / Passer montanus / Pardal montés
Verdecillo / Serinus serinus / Xirín
Jilguero / Carduelis carduelis / Xílgaro
Ganso del Nilo / Alopochen aegyptiaca / Ganso exipcio




















Y ahora quiero dejar una opinión sobre la "renaturalización" de este tramo urbano del Manzanares. Todo lo que que había leído sobre la apertura de las represas que retenían el agua por tramos, y la consecuente naturalización del cauce, era positivo. Y no había oído ningún punto negativo, salvo comentarios de colectivos perjudicados por esta medida (como el club de remo) o personas que simplemente decían que les gustaba más ver un cauce lleno de agua, que lleno de "maleza" y con basura en algunas partes. Lógicamente, para mí estos últimos comentarios carecían de valor alguno, y consideraba un gran acierto la medida, a tenor de lo que leía y lo que veía al pasar por allí.



Pero hasta ahora no había ido a pasear con calma por la zona en plan pajareo. Y ahora que he ido, os puedo decir que en mi opinión, también tiene una parte negativa. Evidentemente la apertura de las represas ha hecho que el río tenga un cauce mucho más natural. Y que en su lecho ahora haya vegetación, y especies animales que antes no podía haber. Algunas aves se habrán beneficiado también de esto. Pero en contra, me parece que otras han dejado de tener aquí un lugar adecuado para ellas. Lo primero que he notado es las poquísimas gaviotas que hay ahora, cuando antes pasearte por allí era como hacerlo por cualquier puerto del Cantábrico. Lo mismo ha pasado con los cormoranes. En mi paseo sólo he visto uno, cuando antes había muchísimos. Y algo similar he notado con los ánades reales. Creo que todo esto se debe a que con el agua embalsada, la profundidad y la cantidad de peces (aunque muchos de ellos de especies invasoras, eso sí) favorecía el alimento para estas especies de aves. Cosa que ahora no es así. En esta entrada de hace ocho años, y justamente en estas mismas fechas, podéis comprobar lo que digo: http://ria-de-ribadeo.blogspot.com/2013/02/vida-en-el-rio-manzanares-o-el-nuevo.html

 


Además, también antes había tramos en los que las represas se abrían y vaciaban el río, dejando en ese momento el cauce con su caudal "natural". Estos tramos estaban igual que está ahora todo el río, lo que favorecía a determinadas especies que gustan de aguas más someras. La diferencia es que  en esos tramos antes no crecía vegetación, ya que se vaciaban y llenaban alternativamente, mientras ahora están siempre vacíos y es cierto que el río se ha "renaturalizado". Eso es indiscutible.

 

Pero pienso, por ejemplo, en que tampoco un embalse es nada natural. Y sin embargo hay embalses que se han convertido en verdaderos refugios para las aves, y si hoy en día pensásemos en quitarlos para devolver la zona a su estado natural, podría ser hasta un delito ambiental. En fin, es sólo una reflexión, ya que no es lo mismo, pero sí un ejemplo para expresar lo que quiero decir.


A ver si la próxima vez que vaya por allí, quizás en otra época, me llevo una mejor impresión. Porque como decía, después de haber leído tanto las bondades de la "renaturalización", me he quedado un poco decepcionado.

Y para no cerrar el artículo con este mal sabor de boca, dejo esta foto, que sí que es una buena noticia, y antes no podría haberla visto allí. Se trata de un galápago leproso, de los varios que han liberado en la zona para intentar que colonice el río.

 


 

Saludos y hasta la próxima.

Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons

Enrique Sampedro Miranda

Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com