Páginas del blog Ría de Ribadeo

miércoles, 11 de noviembre de 2015

Otro invierno más, visita a las Lagunas de Villafáfila



Como casi todos los inviernos, he hecho una visita a Villafáfila para disfrutar de uno de los lugares más interesantes para la observación de aves de toda la península. Esta vez además sin tener ningún problema con las típicas nieblas de la zona. Al contrario, más bien parecíamos estar en un mes de junio, con unos increíbles 20 grados de temperatura máxima, que para ser un 8 de noviembre no es nada normal. Así que en manga corta viendo ánsares, grullas, avefrías... Una sensación muy rara, sí.

El primer punto de parada, lo habitual entrando desde Villalpando, fue el observatorio de la Laguna de la Rosa, en el término de Revellinos. Allí me recibieron los primeros ánsares de la reserva, y cientos de avefrías. Es increíble el número de avefrías que pude observar este día. Nunca había visto tantas juntas. No las conté, pero no creo que me pase si digo que había miles.





Además de ánsares y varias especies de paseriformes, también pude observar aquí ya el primer bando de avutardas, formado por unos 40 ejemplares. Y un poco más a lo lejos, en la laguna de Barillos, cientos de azulones, cuatro avocetas, una gaviota reidora, más avefrías, y dos limícolas grandes que no pude identificar bien. La gran distancia y las reverberaciones provocadas por el sol sobre el agua hacían casi imposible el verlas, pero podrían ser agujas o algún archibebe (ni siquiera podía verles bien el pico). Algo más cerca, un bando de estorninos pintos que lucían su hermoso y brillante plumaje moteado.



Desde aquí, y previo paso por Villafáfila en donde hice una parada para comprar pan del día, me dirigí a Otero de Sariegos para poder ver lo que había en la Salina Grande con la luz del sol a favor. Pero antes de llegar a Otero, en la carretera que lleva hasta allí, una de las cajas nido tenía a su inquilino en la puerta controlando lo que se movía por allí, incluyéndome a mí.



Ya desde el observatorio de Otero de Sariegos pude contemplar una panorámica completa de la Salina Grande, que se encontraba a rebosar de aves. Lo más abundante eran las anátidas, sobre todo azulones, pero también frisos, cucharas, cercetas y rabudos. Cómo no, también había cientos de avefrías, así como ánsares, grullas, chorlitos dorados y un grupo de unos 37 tarros blancos.







Por los alrededores se movían los bandos de grullas y ánsares de un lado a otro. Como este bando que llevaba de incógnito una intrusa que acabó delatando su presencia cuando las grullas hic un cambio de rumbo. Se trataba de una avutarda.


Arriba a la izquierda, la avutarda


Y precisamente avutardas fue lo poco que pude ver esta vez cuando cambié de ubicación y me acerqué a la vecina laguna de San Pedro, en Revellín de Campos. Así que a falta de aves acuáticas, tuve que conformarme aquí con esto y algunos paseriformes como cogujadas, un alcaudón real, jilgueros, etc.

Avutardas

Cogujada


Así que ante la baja "ocupación" de esta laguna, decidí volver a Villafáfila. Allí me acerqué a los prados traseros del pueblo que están cercanos a la laguna, pero sin traspasar a las zonas restringidas a la actividad agrícola, quedándome bastante lejos del agua. No pude ver mucha cosa por aquí, pero para no irme en balde, me llevé la foto de otro mochuelo sobre un muro.



La siguiente parada la hice en la Casa del Parque, por donde siempre es interesante hacer una visita a las lagunas artificiales y disfrutar de cerca de las aves que las utilizan como refugio permanente. Como siempre, por allí había ánsares, fochas, porrones comunes y moñudos, zampullines, etc.


Focha

Ánsar

Zampullín chico

Zampullín


Y antes de dejar la Casa del Parque, en uno de los tarays me sorprendió la presencia de un pequeñísimo pajarillo que se movía de rama en rama. Y cuál fue mi sorpresa que no era uno, sino dos reyezuelos sencillos. Se trataba de mi primera observación de la especie (un bimbo, en el argot) lo que siempre te alegra el día.




Antes de dejar esta maravillosa Reserva Natural de las Lagunas de Villafáfila hice una última parada en el observatorio de la Laguna de Barillos. Aunque aquí tenía ahora el sol de frente y el agua muy lejos, así que no logré ver nada que no hubiese visto ya antes.

Aquí os dejo el listado completo de especies observadas en las escasas cuatro horas que duró mi visita en esta ocasión. Va en formato trilingüe, como es habitual en el blog.

Ánsar / Anser anser / Ganso bravo
Tarro blanco / Tadorna tadorna / Pato branco
Ánade silbón / Anas penelope / Asubiador - pato asubión
Ánade friso / Anas strepera / Pato frisado
Cerceta / Anas crecca / Cerceta
Ánade real / Anas platyrhynchos / Lavanco
Ánade rabudo / Anas acuta / Pato rabilongo
Pato cuchara / Anas clypeata / Pato cullerete
Porrón / Aythya ferina / Pato chupón
Porrón moñudo / Aythya fuligula / Pato cristado
Zampullín / Tachybaptus ruficollis / Mergullón pequeno
Cigüeña / Ciconia ciconia / Cegoña branca
Milano real / Milvus milvus / Miñato real - millafre real
Aguilucho lagunero / Circus aeruginosus / Tartaraña das xunqueiras - tartaraña arpella
Busardo ratonero / Buteo buteo / Miñato
Cernícalo / Falco tinnunculus / Lagarteiro
Focha / Fulica atra / Galiñola negra
Grulla / Grus grus / Grou
Avutarda / Otis tarda / Avetarda
Avoceta / Recurvirostra avosetta / Avoceta
Chorlito dorado europeo / Pluvialis apricaria / Píllara dourada
Avefría / Vanellus vanellus / Avefría
Archibebe / Tringa totanus / Bilurico patirrubio - bilurico común
Gaviota reidora / Larus ridibundus / Gaivota chorona
Paloma zurita / Columba oenas / Pombo pequeno - pomba zura
Mochuelo / Athene noctua / Moucho
Calandria / Melanocorypha calandra / Calandra real
Cogujada / Galerida cristata / Cotovía cristada - cotovía dos camiños
Lavandera blanca / Motacilla alba / Lavandeira branca
Petirrojo / Erithacus rubecula / Paporrubio
Colirrojo tizón / Phoenicurus ochruros / Rabirrubio
Buitrón / Cisticola juncidis / Carriza dos xuncos
Curruca capirotada / Sylvia atricapilla / Papuxa das amoras
Mosquitero común / Phylloscopus collybita / Picafollas común
Reyezuelo sencillo / Regulus regulus / Estreliña do norte
Alcaudón real / Lanius meridionalis / Picanzo real
Urraca / Pica pica / Pega
Grajilla / Corvus monedula / Gralla cereixeira - gralla pequena
Corneja / Corvus corone / Corvo pequeno
Estornino pinto / Sturnus vulgaris / Estorniño pinto
Estornino negro / Sturnus unicolor / Estorniño negro
Gorrión / Passer domesticus / Pardal
Verdecillo / Serinus serinus / Xirín
Jilguero / Carduelis carduelis / Xílgaro
Triguero / Emberiza calandra / Trigueiro - trigueirón

Y me despido con esta panorámica de la reserva sacada desde el observatorio de Otero de Sariegos, con el deseo de volver de nuevo a Villafáfila en una futura ocasión. Este lugar enamora, y yo desde luego estoy enamorado de él.



Saludos y hasta la próxima entrada.

Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

sábado, 24 de octubre de 2015

Llega el otoño y vuelven las grullas. Laguna de El Oso (Ávila).





Pues sí, como todos los años, la llegada del otoño viene acompañada de unas viajeras muy especiales que regresan a la península en esta época, las grullas. Y como cada año, estoy esperando la primera oportunidad para ir a verlas a la Laguna de El Oso (Ávila). Este año la fecha fue el pasado fin de semana. Aprovechando que fuimos a pasar el fin de semana a Aldeaseca, el sábado (17 de octubre) me acerqué a El Oso para ver a estas aves que tanto me gustan. Lo hice acompañado de mi amigo Víctor Coello, a quien recogí en Arévalo para irnos juntos hasta El Oso. Y como no podía ser de otra forma, allí estaban las grullas, dispersas por los campos en torno a la laguna.





En el observatorio nos juntamos también con Víctor G.D. y con David, con lo que pasamos allí una buena tarde charlando de muchos temas. Pero vamos al grano con lo que observamos entre charla y charla. Además de las grullas (Grus grus), de las que contamos unas 350, observamos también 24 ánsares (Anser anser), varios cientos de azulones (Anas platyrhynchos), cercetas (Anas crecca), un silbón (Anas penelope), 6 avefrías (Vanellus vanellus), una gaviota reidora (Chroicocephalus ridibundus) y 2 agujas colinegras (Limosa limosa). La laguna muestra aún poca agua, pero esto no impide que se pueda ver ya mucho movimiento de aves en el vaso lagunar y alrededores.


Ánsares




Y como siempre los rosales de delante del observatorio nos deleitaron con la visita de varios paseriformes como una tarabilla (Saxicola torquatus), un triguero (Emberiza calandra), gorrión molinero (Passer montanus) o mosquiteros (Phylloscopus spp.).

Tarabilla común


Al ir cayendo la tarde fueron llegando a la laguna más bandos de grullas con su particular trompeteo que nos sirvió de despedida a la jornada.




Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com


sábado, 3 de octubre de 2015

Día de las Aves. Tres propuestas.



Hoy se celebra el Día Mundial de las Aves, y en muchísimos lugares se organizan actividades abiertas al público para acercar el mundo de la ornitología a los ciudadanos. En anteriores años colaboré en alguna de estas actividades, pero este año no he podido. No obstante, no quería dejar pasar este día sin traer al blog algún artículo relacionado con ello. La propuesta que traigo está dirigida a aquellas personas que les apetezca realizar un paseo para observar aves, y celebrar así por su cuenta este día. Como sabéis los habituales al blog, los tres lugares principales de los que publico normalmente fotos y artículos son Galicia, Ávila y Madrid. Así que os voy a proponer un recorrido por cada uno de estos lugares, para que en función de dónde esté cada uno, pueda hacer el suyo.

El primer lugar que os propongo visitar, cómo no, es la Ría de Ribadeo, en Galicia. Aquí podréis disfrutar de una gran variedad de especies, y más en esta época de maso migratorio en la que nos encontramos. Para organizar vuestro recorrido, os dejo este enlace a un documento en el que explico cuáles son para mí los mejores puntos para observar aves en la ría, así como las especies más comunes de aves que se pueden ver:


Aves en la Ría de Ribadeo



El segundo lugar que os invito a visitar está en la provincia de Ávila, en la comarca de La Moraña. Se trata de la Laguna del Oso, al lado del pequeño pueblo del mismo nombre. Aquí podéis ver una muestra de lo que hay por allí. Aunque es cierto que muchas de las aves invernantes están aún por llegar, como las grullas y los ánsares.


Laguna del Oso



 
Y por último, para los que estén en Madrid y alrededores, propongo un lugar muy accesible y que sin embargo guarda muchas sorpresas en cuanto a las aves que alberga. Se trata del Parque Polvoranca. Aquí os dejo el enlace correspondiente con información del lugar y sus aves:





 
En fin, ya sea para hacer este fin de semana en el que se celebra el Día de las Aves, o en cualquier otra fecha, los tres son unos estupendos lugares por los que pasear y disfrutar de las aves y la naturaleza. Espero que podáis hacerlo.

Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com


jueves, 24 de septiembre de 2015

Fotografiando aves en el Parque Polvoranca

Finales de septiembre es una época estupenda para ir a dar un paseo por cualquier parque urbano para observar aves, ya que muchas especies están en pleno viaje migratorio posnupcial, y los parques son un lugar de parada de muchas de ellas. Yo he ido al Parque Polvoranca, en Leganés, para ver lo que se mueve estos días por allí, y sacar algunas fotos. Es un parque periurbano enorme, con unas condiciones fantásticas para acoger a muchas de estas aves, ya que tiene una gran variedad de espacios y ecosistemas en unos pocos kilómetros cuadrados. Al final de esta entrada os dejo la relación completa de especies observadas. Pero antes, os dejo una selección de fotos.



Una de las aves más abundantes por todas partes en estas fechas son los papamoscas cerrojillos (Ficedula hypoleuca). Y en el Parque Polvoranca observé multitud de ejemplares. Estas son sólo algunas fotos de las muchas que pude sacarles.





También muy abundante en el parque es el pito real (Picus viridis).


La Laguna de Mari Pascuala es un buen lugar para observar aves acuáticas. En esta ocasión pude ver garza real (Ardea cinerea), garceta común (Egretta garzeta), garcilla bueyera (Bubulcus ibis), cormorán grande (Phalacrocorax carbo), ánade real (Anas platyrhynchos), focha común (Fulica atra), gallineta (Gallinula chloropus), gaviota reidora (Chroicocephalus ridibundus) y zampullín chico (Tachybaptus ruficollis). Aunque desgraciadamente sólo pude sacarles buenas fotos a las fochas.




La zona de pinar es muy buena para observar pequeños paseriformes y otras aves. Por destacar algunas observaciones interesantes aquí, un agateador común (Certhia brachydactyla), un pico picapinos (Dendrocopos major) y un mochuelo (Athene noctua).






Y vamos ahora con las especies exóticas e invasoras, de las que siempre el Parque Polvoranca guarda alguna sorpresa. La primera me la llevé al descubrir este nutrido grupo de gansos del Nilo (Alopochen aegyptiaca). No me sorprendió tanto su presencia, que ya había visto en anteriores ocasiones por la zona sur de Madrid, como su número.


La segunda sorpresa del paseo fueron estos tres ánsares indios (Anser indicus) integrados en un grupo de ocas que habitualmente está en torno a la Laguna de Mari Pascuala. Las ocas son muy confiadas, y los ánsares indios se dejaban llevar por ellas, aunque se mostraban un poco más desconfiados. Ignoro el tiempo que llevarán en el grupo, o si es algo ocasional.



Y por último, las omnipresentes cotorras argentinas (Myiopsitta monachus), que como ya he contado en numerosas ocasiones, son una verdadera plaga por aquí.






Para finalizar vamos con el listado completo de especies observadas. Como es habitual en el blog, van con el nombre en castellano, el nombre científico y el nombre en gallego.

Ánade azulón / Anas platyrhynchos / Lavanco
Perdiz roja / Alectoris rufa / Perdiz
Zampullín chico / Tachybaptus ruficollis / Mergullón pequeno
Cormorán / Phalacrocorax carbo / Corvo mariño
Garcilla bueyera / Bubulcus ibis / Garza boieira - garza mediana
Garceta / Egretta garzetta / Garzota
Garza real / Ardea cinerea / Garza real
Gallineta / Gallinula chloropus / Galiña de río - galiñola
Focha / Fulica atra / Galiñola negra
Gaviota reidora / Chroicocephalus ridibundus / Gaivota chorona
Paloma bravía / Columba livia / Pomba das rochas
Paloma Torcaz / Columba palumbus / Pombo torcaz
Tórtola turca / Streptopelia decaocto / Tórtora turca
Cotorra argentina / Myiopsitta monachus / Cotorra arxentina
Mochuelo / Athene noctua / Moucho
Pito real / Picus viridis / Peto verde
Pico picapinos / Dendrocopos major / Peto real
Golondrina / Hirundo rustica / Andoriña - anduriña
Tarabilla norteña / Saxicola rubetra / Chasco norteño - chasco rabipinto
Mirlo / Turdus merula / Merlo
Ruiseñor bastardo / Cettia cetti / Reiseñor da auga - reiseñor bravo
Buitrón / Cisticola juncidis / Carriza dos xuncos
Mosquitero musical / Phylloscopus trochilus / Picafollas musical
Papamoscas cerrojillo / Ficedula hypoleuca / Papamoscas negro
Carbonero / Parus major / Ferreiro abelleiro - ferreiriño real
Agateador común / Certhia brachydactyla / Gabeador común
Urraca / Pica pica / Pega
Estornino negro / Sturnus unicolor / Estorniño negro
Gorrión / Passer domesticus / Pardal
Gorrión molinero / Passer montanus / Pardal montés
Verdecillo / Serinus serinus / Xirín
Jilguero / Carduelis carduelis / Xílgaro
Ganso del Nilo / Alopochen aegyptiaca / Ganso exipcio
Ánsar indio / Anser indicus / Ganso indio


Imágenes y texto bajo licencia Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com

jueves, 10 de septiembre de 2015

Regresan as aguias pescadoras á Ría de Ribadeo

Fotografía: Carlos Sanjurjo

Despois dunha nova temporada de cría, as dúas aguias pescadoras que invernan na Ría de Ribadeo xa están de volta con nós. Os primeiros días de setembro soen ser as datas nas que as pescadoras veñen chegando ó noso estuario, e este ano volve ser así. Por sorte, as dúas conseguiron efectuar con éxito a súa viaxe migratoria de regreso, e chegaron sanas e salvas. Podémolo ver nestas fotografías que lles sacou Carlos Sanjurjo Lastra o día 8 de setembro, e que amablemente me enviou para poder compartir con todos vosoutros. -Moitas gracias Carlos-. A primeira fotografía é do exemplar bautizado como Virgilia (anela amarela na pata esquerda), mentres que nesta  outra podemos ver á nosa veterana Panchita (anela amarela na pata dereita).

Fotografía: Carlos Sanjurjo

Como sabemos, Panchita pasa a temporada estival nas inmediacións do embalse de Ravoir, no interior de Francia. Pola contra, de momento non se sabe cal é o destino de Virgilia durante estes meses nos que se ausenta. Agardemos poder coñecelo algún día, xa que a anela que lle foi colocada na súa pata esquerda permite que si un observador consegue lela con prismáticos ou telescopio, se poida saber que este exemplar foi anelado na Ría de Ribadeo, e facerlle logo o seguemento. Na segunda destas estupendas fotografías de Carlos pódese ler perfectamente a súa anela.

Fotografía: Carlos Sanjurjo

Fotografía: Carlos Sanjurjo



Pero como dicía, e precisamente gracias á anela que lle foi colocada no seu día polo FAPAS, a Panchita podemos tela perfectamente controlada desde o momento en que uns ornitólogos franceses, que fan o seguemento dunha zona de cría de aguias pescadoras nos bosques franceses de Orleans, identificaron a Panchita e se puxeron en contacto co FAPAS. Desde entón, cada verano ségueselle alí a pista a tódolos seus movementos, mentres que no inverno somos nós os que a controlamos na Ría de Ribadeo.

Vouvos facer un pequeno resumo de cómo foi este inverno para Panchita en Francia, onde conseguiu criar con éxito por terceiro ano consecutivo. Estas informacións coñécense grazas ó seguimento que os ornitólogos franceses Gilles Perroden e Rolf Wahl lles fan alí, e que o FAPAS fai públicas na súa web.

Despois de abandonar a Ría de Ribadeo, Panchita foi observada por primeira vez en Francia este ano o día 27 de febreiro. Primeiro andivo polas inmediacións dun niño que non era o seu, onde había un macho co que estivo flirteando uns días, chegando a realizar varias cópulas. Posteriormente chegou a lexítima ocupante dese niño, e Panchita marchou ó niño que ocupou nos últimos anos. Alí, e mentres que a súa parella de anteriores anos seguía sin chegar, outro macho tiroulle os trastos e tiveron tamén algún "escarceo" amoroso. Pero desde o día 23 de abril perdéuselle a pista e non se volveu ver a Panchita polo niño, o que resultaba estrano. Tamén era estrano que a súa parella habitual seguira sen aparecer.

Panchita fotografiada en Francia por Gilles Perroden

Lectura da anela de Panchita. Fotografía: Gilles Perroden

Panchita no seu antigo niño co primeiro macho deste ano. Fotografía: Gilles Perroden.

Finalmente o 5 de maio descúbrese que Panchita está ocupando outro niño, a uns 8 km. do seu, con outro macho ó que tampouco lle chegara a parella. Así que, ante a ausencia das súas parellas, decídense a emparellarse e intentar criar, a pesar do retraso con que ían xa nas datas. O novo compañeiro de Panchita (anela F9 laranxa na pata dereita) é un exemplar con experiencia, que xa levara a cabo con éxito anteriores crías coa súa antiga parella.

Afortunadamente, e a pesares do tardío das datas, o 6 de xuño constátase o nacemento dun primeiro polo, nacendo en días posteriores outros dous máis. Así que finalmente son tres os polos que este ano trouxo ó mundo a nosa querida veciña, dous machos e unha femia. Lembremos que esta é a súa terceira temporada de cría. En 2013 foran dous os polos que naceran (dous machos), e tres en 2014 (un macho e dúas femias). Todos eles criados con éxito, o que fala moi ben das cualidades como nai da nosa amiga.

O 17 de xullo os tres polos deste ano son anelados por Rolf Wahl e Gilles Perroden. Como se pode ver nestas imaxes, os polos presentaban un estupendo estado de saúde, e así seguiron medrando.

Rolf Wahl (esquerda) e Gilles Perroden (dereita) anelando os polos deste ano

Ata que o 30 de xullo dous dos polos abandonan o niño por primeira vez, mentres que o terceiro faino o 1 de agosto. Desde este momento, comezarán un proceso de independización que os levará a ir explorando paulatinamente o seu entorno, regresando ó niño para alimentarse, cada vez máis esporádicamente.

Pola súa banda, a última observación constatada de Panchita en torno ó seu niño foi o 5 de agosto. Tras unha nova e dura temporada de cría, os seguintes días a nosa pescadora dedícaos a descansar e repoñerse para emprender a súa viaxe migratoria posnupcial. E como xa sabemos a migración logrou realizala sen problemas, e xa a temos de novo na ría, por quinto inverno consecutivo, desde que elixira o noso estuario como lugar de residencia habitual no inverno do ano 2011.


Imaxes e texto baixo licenza Creative Commons
Enrique Sampedro Miranda
Blog Ría de Ribadeo: www.riaderibadeo.com